Kalam Polo Shirazi (Shirazi Koolrijst)

Kalam Polo Shirazi (Shirazi Koolrijst)

کلم پلو شیرازی

Een geliefde Shirazi specialiteit waar malse gekaramelliseerde kool en aromatische gekruide gehaktballetjes nestelen in pluizige saffraanrijst. De kool transformeert tijdens het koken van een bescheiden groente naar zoete, bijna gekaramelliseerde linten die in de rijst smelten. Dit hartige, huiselijke gerecht toont de verfijnde eenvoud van Perzische regionale keuken—weinig ingrediënten, meesterlijke techniek, buitengewone resultaten.

riceVoorbereiden: 35 minKoken: 90 minintermediateVoor 6

Culturele Notitie- Shiraz

Kalam polo is bij uitstek Shirazi—een bron van regionale trots. Het gerecht toont de Perzische liefde voor het transformeren van bescheiden groenten door geduldig koken. Kool was van oudsher een wintervoedsel, en dit gerecht maakte er het beste van. In Shiraz wordt het vaak geserveerd bij familiebijeenkomsten en wordt beschouwd als het ultieme comfortvoedsel. Locals debatteren eindeloos over de juiste techniek—gehaktballetjes vs. gehakt, dille vs. geen dille.

Kritieke Momenten

  • Kool gekookt tot volledig zacht en gekaramelliseerd
  • Koolmengsel niet te nat voor het laagjes maken
  • Goed afkoken van rijst
  • Deksel nooit openen tijdens stomen
1
VOORBEREIDEN15 min

Rijst wassen en weken

Doe de rijst in een grote kom. Vul met koud water, roer krachtig en giet af. Herhaal 5-6 keer tot het water bijna helder is. Los 2 el zout op in 2 liter lauwwarm water, voeg de rijst toe en laat minstens 1 uur weken.

Water gaat van troebel naar bijna helder; geweekte korrels lijken verlengd
TextuurGeweekte rijst is broos
Ondertussen: Bereid kool en gehaktballetjes terwijl de rijst weekt
2
VOORBEREIDEN3 min

Saffraan weken

Maal saffraan met een snufje suiker met vijzel en stamper. Doe in een klein kommetje, voeg 3 el heet water toe. Afdekken en minstens 20 minuten laten trekken.

Robijnrode vloeistof
GeurHoningachtig-bloemig saffraanarma
3
VOORBEREIDEN10 min

Kool voorbereiden

Verwijder taaie buitenste bladeren en kern van de kool. Snijd in dunne linten, ongeveer 5 mm breed. Je hebt een groot volume—het vermindert dramatisch tijdens het koken.

Grote stapel dunne, uniforme koollinten
GeurFrisse, licht zwavelige kool
GeluidKnapperende snijgeluiden
TextuurKnapperige, rauwe kool
Dun snijden is essentieel—dikke stukken karamelliseren niet goed en blijven taai
4
VOORBEREIDEN10 min

Gehaktballetjes maken

Combineer gehakt met geraspte ui (knijp overtollig vocht uit), 1 tl zout, ½ tl kurkuma, kaneel, peper en komijn indien gebruikt. Meng grondig met je handen 2 minuten tot goed gecombineerd en licht plakkerig. Vorm tot walnootgrote balletjes (ongeveer 20-24 stuks).

Uniforme, compacte gehaktballetjes die hun vorm behouden
GeurAromatisch gekruid vlees
TextuurVleesmengsel is licht plakkerig en samenhangend
Maak je handen nat om plakken te voorkomen. De ui voegt vocht en smaak toe—essentieel voor malse gehaktballetjes.

Veelgemaakte Fouten

  • Niet genoeg mengen (gehaktballetjes vallen uit elkaar)
  • Gehaktballetjes te groot (worden niet gaar vanbinnen)
  • Vergeten ui uit te knijpen (papperige gehaktballetjes)
5
KOKEN10 min

Gehaktballetjes bruinen

Verhit 40 ml olie in een grote koekenpan op middelhoog vuur. Bruineer gehaktballetjes in porties, draaiend om alle kanten te kleuren, ongeveer 6-8 minuten totaal. Ze hoeven niet volledig gaar te zijn—alleen een goede korst ontwikkelen. Verplaats naar een bord.

Diepbruine korst aan alle kanten; gehaktballetjes behouden hun vorm
Medium-High190°C / 375°F
GeurBruinend vlees met warme kruiden
GeluidActief sissen
TextuurStevige buitenkant
Prop de pan niet vol—bruineer in 2-3 porties voor goed aanbraden
6
KOKEN22 min

Kool koken

Verhit in dezelfde koekenpan (of grote pan) 40 ml olie op middelhoog vuur. Voeg gesneden ui toe en bak tot zacht, ongeveer 5 minuten. Voeg kool, overige kurkuma en 1 tl zout toe. Roer om te bedekken. Dek af en kook 15-20 minuten, af en toe roerend, tot de kool heel zacht is en begint te karamelliseren.

Kool is ingezakt tot ongeveer ¼ van het oorspronkelijke volume; randen zijn goudkleurig en gekaramelliseerd
Medium175°C / 350°F
GeurZoete, gekaramelliseerde kool—zwavelgeur is verdwenen
GeluidAanvankelijk sissen, dan rustiger als kool vocht loslaat
TextuurKool is heel zacht, bijna smeltend

Kritieke Stap

Goed gekookte kool is het hart van dit gerecht. Ondergekookte kool is taai en bitter; perfect gekookte kool is zoet, mals en licht gekaramelliseerd. Deze stap kan niet worden gehaast.

Als kool begint te plakken, voeg 2 el water toe. Het vocht helpt stomen en zacht maken voor het karamelliseren.

Veelgemaakte Fouten

  • Onderkoken (taaie, bittere kool)
  • Vuur te hoog (verbrandt voordat het zacht wordt)
  • Niet afdekken (stooft niet goed)
Controlepunt: Kool moet volledig mals zijn—geen knapperigheid meer. Proef voor zoetheid.
7
KOKEN6 min

Kool afmaken en combineren met gehaktballetjes

Haal het deksel eraf en verhoog het vuur naar middelhoog. Kook nog 5 minuten, regelmatig roerend, om de kool verder te karamelliseren. Voeg tomatenpuree toe indien gebruikt en roer door. Voeg gedroogde dille toe indien gebruikt. Nestel gebruinde gehaktballetjes in de kool. Haal van het vuur.

Kool heeft goudbruine gekaramelliseerde randen; gehaktballetjes door het geheel genesteld
Medium-High190°C / 375°F
GeurZoete, diep gekaramelliseerde kool met aromatische dille
GeluidSissen als vocht verdampt
TextuurKool is zijdezacht en geconcentreerd
De kool moet droog genoeg zijn zodat de rijst niet pappig wordt—geen vocht op de bodem
8
KOKEN7 min

Rijst afkoken

Breng 3 liter water met 2 el zout aan de kook. Giet geweekte rijst af en voeg toe aan kokend water. Kook 5-7 minuten tot al dente—van buiten zacht met een kleine stevige kern.

Rijstkorrels verlengd; water is zetmeelatig
HighRolling boil
GeurSchone rijstgeur
GeluidActief koken
TextuurAl dente—zachte buitenkant, kleine stevige kern

Kritieke Stap

De kool voegt vocht toe, dus kook de rijst niet te gaar. Liever iets aan de ondergare kant.

9
KOKEN2 min

Rijst afgieten

Giet rijst onmiddellijk af in een fijnmazige zeef. Spoel kort met lauwwarm water. Schud zachtjes om overtollig water te verwijderen.

Losse, pluizige korrels
TextuurKorrels los en licht
10
KOKEN8 min

Tahdig voorbereiden en laagjes maken

Combineer in een anti-aanbakpan 40 ml olie met 2 el saffraanwater. Meng 2 kopjes afgekookte rijst met 1 el saffraanwater en spreid over de bodem voor tahdig. Laag overige rijst afwisselend met kool-gehaktballetjesmengsel: rijst, dan kool met wat gehaktballetjes, dan rijst, dan kool. Eindig met rijst bovenop. Bouw op in piramidevorm. Prik 5-6 stoomgaten.

Gelaagde piramide met zichtbare gouden kool tussen witte rijstlagen
GeurSaffraan en gekaramelliseerde kool

Kritieke Stap

Laagjes verspreiden kool en gehaktballetjes door het geheel. Verdeel gehaktballetjes gelijkmatig zodat elke portie er wat krijgt.

Bewaar eventueel wat gehaktballetjes voor garnering
11
KOKEN50 min

Rijst stomen

Giet gesmolten boter over de rijst. Zet pan zonder deksel op middelhoog vuur 3-4 minuten tot er stoom opstijgt. Wikkel deksel in schone theedoek, plaats stevig op pan. Zet vuur op laagste stand. Stoom 45-50 minuten.

Eerst stoom opstijgend; daarna afgedekt—vertrouw de timing
Initial high heat 3-4 min, then lowest setting
GeurRijst stooft met zoete kool; roosterende tahdig
GeluidAanvankelijk sissen, dan heel rustig

Kritieke Stap

Goed stomen zorgt voor pluizige rijst en knapperige tahdig. Open het deksel nooit.

12
AFWERKEN8 min

Rusten en omkeren

Haal van het vuur en laat 5 minuten rusten. Verwijder deksel. Maak rijst voorzichtig los met een vork, meng de lagen licht. Schep op een serveerschaal. Keer tahdig om door de pan om te draaien op een bord.

Pluizige rijst met gouden koollinten door het geheel; gehaktballetjes zichtbaar; gouden tahdig
GeurAromatische rijst met zoete kool
GeluidTahdig komt los
TextuurPluizige rijst; malse kool; knapperige tahdig
13
AFWERKEN

Serveren

Schik rijst op schaal met gehaktballetjes zichtbaar bovenop. Besprenkel met overgebleven saffraanwater voor gouden strepen. Plaats tahdig-stukken rond de schaal.

Huiselijke, troostrijke presentatie—gougetinte rijst met gekaramelliseerde koollinten en gebruinde gehaktballetjes
Dit is comfortvoedsel—serveer family-style rechtstreeks van de schaal

Rust Vereist

5 min - Laat tahdig schoon loskomen

Extra's

Benodigdheden

grote pananti-aanbakpangrote koekenpanfijne zeeftheedoekstandaard

Van Tevoren Maken

  • Gehaktballetjes kunnen rauw gevormd en tot 3 maanden ingevroren worden.
  • Koolmengsel kan 1-2 dagen van tevoren gemaakt worden—smaken worden beter.
  • Rijst moet vers gemaakt worden.

Overgebleven rijst warmt goed op in een afgedekte pan met boter en scheutje water.

Tahdig wordt niet knapperig maar gerecht blijft heerlijk.

Serveer Met

Bijgerechten

  • Mast-o-khiar
  • Torshi (ingelegde groenten)
  • Shirazi salade
  • Gewone yoghurt

Dranken

  • Doogh
  • Zwarte thee

Vervangingen

cabbageSavooiekool is malser en gaart sneller. Chinese kool werkt maar is delicater. Vermijd rodekool—het verkleurt de rijst.
ground meatLam is traditioneel in Shiraz; rund werkt goed. Kalkoen of kip voor een lichtere versie.
dillVers is beter dan gedroogd. Kan weggelaten worden—sommige families gebruiken het niet.

Schalen

Schaalt goed. Koolvolume vermindert aanzienlijk tijdens het koken—schrik niet van de initiële hoeveelheid. Gehaktballetjes kunnen van tevoren gemaakt en ingevroren worden. Voor grote bijeenkomsten, laag in een bredere pan in plaats van hoger.

Bron

Regionaal · Traditionele Shirazi keuken

Een kenmerkend gerecht van Shiraz, vaak geserveerd in herfst en winter. Elke Shirazi familie heeft zijn eigen versie—sommigen met gehaktballetjes, sommigen met gehakt, sommigen vegetarisch.

Gerelateerde Recepten